Xét nghiệm sinh thiết có những loại nào? Phân loại và ứng dụng trong chẩn đoán bệnh

Xét nghiệm sinh thiết là một trong những phương pháp quan trọng nhất trong chẩn đoán y khoa hiện đại. Kỹ thuật này giúp phát hiện và xác định bản chất của nhiều loại tổn thương, đặc biệt là các khối u. Tuy nhiên, nhiều người bệnh còn băn khoăn không biết xét nghiệm sinh thiết có những loại nào, quy trình thực hiện ra sao, và nên thực hiện ở đâu để đảm bảo an toàn và chính xác.

Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết về các loại sinh thiết phổ biến, tác dụng của từng phương pháp, thời gian trả kết quả và lý do nên thực hiện sinh thiết tại cơ sở y tế chuyên sâu.

Xét nghiệm sinh thiết giúp chẩn đoán bệnh như thế nào?

Sinh thiết là quá trình lấy một phần mô hoặc tế bào nghi ngờ bất thường từ cơ thể để phân tích dưới kính hiển vi. Mẫu mô này thường được lấy từ khối u, hạch, tuyến giáp, gan, phổi, vú, dạ dày hoặc bất kỳ cơ quan nào có dấu hiệu bệnh lý.

Phân tích mô học sau sinh thiết giúp bác sĩ xác định chính xác:

– Tổn thương là lành tính hay ác tính.

– Có tế bào ung thư hay không.

– Mức độ xâm lấn và giai đoạn phát triển của bệnh.

– Bản chất viêm, nhiễm trùng, tổn thương thoái hóa hoặc tăng sinh bất thường.

Xét nghiệm sinh thiết là cơ sở quan trọng để đưa ra chẩn đoán cuối cùng và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, tránh điều trị sai hướng hoặc quá mức.

Xét nghiệm sinh thiết có những loại nào?

Tùy thuộc vào vị trí tổn thương, tính chất nghi ngờ và mục tiêu chẩn đoán, bác sĩ sẽ chỉ định loại sinh thiết phù hợp. Dưới đây là các loại sinh thiết phổ biến hiện nay:

Sinh thiết bấm

Sinh thiết bấm là phương pháp sử dụng dụng cụ chuyên biệt để “bấm” lấy một mảnh mô nhỏ trên bề mặt tổn thương. Phương pháp này thường áp dụng cho các tổn thương dễ quan sát hoặc dễ tiếp cận như da, niêm mạc miệng, cổ tử cung, trực tràng, âm đạo.

 Ưu điểm của sinh thiết bấm là đơn giản, thực hiện nhanh, không cần gây mê toàn thân, chỉ gây tê tại chỗ. Tuy nhiên, phương pháp này chỉ lấy được một phần nhỏ mô bề mặt nên không áp dụng cho tổn thương sâu hoặc ở các cơ quan nội tạng.

Sinh thiết kim

Sinh thiết kim gồm hai dạng chính: sinh thiết kim nhỏ (FNA) và sinh thiết kim lõi (core biopsy). Đây là phương pháp sử dụng kim chuyên dụng để chọc vào tổn thương nhằm lấy mẫu mô hoặc tế bào.

Sinh thiết kim nhỏ (FNA): dùng kim nhỏ để hút tế bào. Áp dụng cho tuyến giáp, hạch cổ, tuyến vú, khối u dưới da. Thực hiện nhanh, ít đau, thường không để lại sẹo.

Sinh thiết kim lõi: dùng kim lớn hơn để lấy được mẫu mô nguyên vẹn, giúp đánh giá cấu trúc mô rõ hơn. Phù hợp với tổn thương sâu như gan, phổi, thận, tuyến vú.

Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Bắc Hà, sinh thiết kim thường được thực hiện dưới hướng dẫn siêu âm hoặc CT, giúp định vị chính xác, hạn chế tối đa rủi ro và tăng độ chính xác.

Sinh thiết cắt bỏ

Là phương pháp phẫu thuật để cắt bỏ toàn bộ khối u hoặc tổn thương nghi ngờ. Đây là loại sinh thiết vừa có giá trị chẩn đoán vừa có giá trị điều trị, thường được chỉ định khi khối u nhỏ, đơn độc và có thể cắt bỏ hoàn toàn.

Sinh thiết cắt bỏ thường áp dụng cho khối u da, u vú, hạch ngoại biên… Thủ thuật có thể thực hiện gây tê tại chỗ hoặc gây mê tùy vị trí và kích thước tổn thương.

Sinh thiết nội soi

Đây là phương pháp lấy mô tổn thương thông qua ống nội soi đưa vào các cơ quan rỗng trong cơ thể như dạ dày, đại tràng, phế quản, bàng quang, tử cung.

Kỹ thuật nội soi vừa giúp quan sát tổn thương trực tiếp vừa cho phép lấy mẫu sinh thiết ngay tại vị trí nghi ngờ. Thường được áp dụng trong chẩn đoán ung thư tiêu hóa, hô hấp, tiết niệu và phụ khoa.

Sinh thiết nội soi ít xâm lấn, thời gian hồi phục nhanh, ít biến chứng.

Sinh thiết mở

Sinh thiết mở được thực hiện khi cần lấy mẫu mô ở vị trí sâu hoặc khó tiếp cận. Trường hợp phổ biến là lấy trọn một hạch sưng lớn. Bác sĩ sẽ rạch da, bóc tách mô xung quanh và đưa toàn bộ hạch ra ngoài để xét nghiệm.

Trong tình huống hạch hoặc khối u nằm gần cấu trúc quan trọng, bác sĩ có thể chỉ lấy một phần mô đại diện để đảm bảo an toàn. Phương pháp này thường được thực hiện tại phòng mổ, dưới gây tê hoặc gây mê.

Sinh thiết trong quá trình phẫu thuật

Trong một số ca phẫu thuật, bác sĩ có thể lấy mô ngay trong khi đang mổ để xét nghiệm nhanh. Đây được gọi là sinh thiết tức thì (frozen section).

Kết quả sẽ có ngay trong vòng 20–30 phút, giúp bác sĩ quyết định có cần mở rộng phạm vi phẫu thuật hay không, ví dụ như cắt bỏ thêm mô xung quanh khối u nếu xác định là ác tính.

Phương pháp này thường áp dụng trong phẫu thuật ung thư vú, tuyến giáp, u não, u ổ bụng…

Tác dụng của sinh thiết

Xét nghiệm sinh thiết giúp chẩn đoán chính xác các khối u (Ảnh minh họa: Nguồn internet)

Sinh thiết có vai trò quan trọng trong chẩn đoán và điều trị nhiều bệnh lý. Cụ thể:

– Xác định bản chất khối u, phân biệt lành tính hay ác tính.

– Hỗ trợ phát hiện ung thư từ giai đoạn sớm.

– Đánh giá mức độ tiến triển và giai đoạn bệnh.

– Hỗ trợ xây dựng phác đồ điều trị chính xác, cá thể hóa cho từng người bệnh.

– Tránh điều trị không cần thiết hoặc điều trị sai.

Xét nghiệm sinh thiết bao lâu có kết quả?

Tùy loại sinh thiết, thời gian trả kết quả có thể khác nhau:

Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Bắc Hà, nhờ có hệ thống xét nghiệm nội viện hiện đại và đội ngũ bác sĩ giải phẫu bệnh nhiều kinh nghiệm, kết quả được trả nhanh chóng, giúp bệnh nhân không phải chờ đợi lâu và có thể điều trị sớm.

Nếu bạn còn thắc mắc hoặc có nhu cầu xét nghiệm sinh thiết, đừng ngần ngại liên hệ với Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Bắc Hà để được tư vấn chi tiết và đặt lịch nhanh chóng.